Του Αλέξανδρου Οικονόμου
Με την πρόσφατη αύξηση του αριθμού των τηλεοπτικών εκπομπών τύπου «ριάλιτι», όπου συχνά δημιουργείται η αίσθηση ενός ευτελούς θεάματος, προκαλείται εύλογα το ερώτημα: μπορεί το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης να κάνει κάτι; Η απάντηση είναι βέβαια καταφατική. Η διασφάλιση κριτηρίων ποιότητας των τηλεοπτικών εκπομπών είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους δημιουργήθηκε η ανεξάρτητη αρχή.
Η βεβαιότητά μου για τη δυνατότητα αντιμετώπισης των «ριάλιτι» οφείλεται στην εμπειρία ευρωπαϊκών χωρών με αντίστοιχες ανεξάρτητες αρχές. Εκεί χρησιμοποιούνται κυρίως τεχνικές ήπιας ρύθμισης: καταγραφή σε καθημερινή βάση των εκπομπών, εντοπισμός περιπτώσεων ακραίων συμπεριφορών, επισήμανση των παραβιάσεων της νομοθεσίας και διατύπωση προτάσεων αντιμετώπισης του φαινομένου. Εφόσον τα περιστατικά είναι αυξημένα, συντάσσεται ένα πόρισμα και τίθεται σε δημόσια διαβούλευση. Η διαδικασία ολοκληρώνεται με διαμόρφωση ενός κειμένου αυτορρύθμισης και, ενδεχομένως, με την τροποποίηση των κανονιστικών κειμένων.
Είναι αυτονόητο ότι σε περιπτώσεις σοβαρών παραβατικών συμπεριφορών οι ανεξάρτητες αρχές επιβάλλουν και χρηματικά πρόστιμα τόσο υψηλά, ώστε να μην υπάρχει περιθώριο για τον τηλεοπτικό σταθμό αντισταθμίσεως του ποσού αυτού από τα διαφημιστικά του έσοδα.
Στην Ελλάδα έχει χαθεί η αίσθηση του μέτρου όχι μόνο λόγω του αριθμού και της ποιότητας των «ριάλιτι», αλλά και του συνολικού προγράμματος των τηλεοπτικών σταθμών. Ενα χαρακτηριστικό παράδειγμα: πόσες ώρες ελληνικού παιδικού προγράμματος παράγονται σήμερα;
Μια εξήγηση για την κατάσταση αυτή βρίσκεται στο ότι το ΕΣΡ είναι μια υποβαθμισμένη ανεξάρτητη αρχή: από το ξεκίνημά του ως πολυμελής διακομματική επιτροπή μέχρι και τη σημερινή λιτή του επταμελή σύνθεση παραμένει χωρίς ουσιαστικές εξουσίες διαμόρφωσης του ραδιοτηλεοπτικού τοπίου. Τούτο δεν σημαίνει ότι παρακολουθεί παθητικά την παρέλαση των «ριάλιτι»: αντιθέτως, ένας μεγάλος αριθμός χρηματικών προστίμων έχει επιβληθεί στους τηλεοπτικούς σταθμούς. Ωστόσο, ο κυρωτικός μηχανισμός του ΕΣΡ είναι ευκαιριακός και γι' αυτό ανεπαρκής.
Δεν θα μπορούσαμε να αναλύσουμε εδώ εκτενώς τις χρόνιες αδυναμίες της ελληνικής ραδιοτηλεοπτικής νομοθεσίας. Ας τονίσουμε την επείγουσα ανάγκη να επανεξεταστούν με προσοχή οι διατάξεις που αφορούν στις αρμοδιότητες και στο νομοθετικό καθεστώς των μελών του ΕΣΡ, έτσι ώστε να διαμορφωθούν οι συνθήκες για τη λειτουργία μιας αξιόπιστης ρυθμιστικής αρχής, όπου η έμφαση θα δίνεται στην ήπια ρύθμιση και όχι στην ευκαιριακή καταστολή.
Ο Αλέξανδρος Οικονόμου είναι Δ.Ν. Δικηγόρος, ειδ. επιστήμονας ΕΣΡ. Στο παρόν εκφράζονται οι προσωπικές απόψεις του γράφοντος.
(ethnos online)
Με την πρόσφατη αύξηση του αριθμού των τηλεοπτικών εκπομπών τύπου «ριάλιτι», όπου συχνά δημιουργείται η αίσθηση ενός ευτελούς θεάματος, προκαλείται εύλογα το ερώτημα: μπορεί το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης να κάνει κάτι; Η απάντηση είναι βέβαια καταφατική. Η διασφάλιση κριτηρίων ποιότητας των τηλεοπτικών εκπομπών είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους δημιουργήθηκε η ανεξάρτητη αρχή.
Η βεβαιότητά μου για τη δυνατότητα αντιμετώπισης των «ριάλιτι» οφείλεται στην εμπειρία ευρωπαϊκών χωρών με αντίστοιχες ανεξάρτητες αρχές. Εκεί χρησιμοποιούνται κυρίως τεχνικές ήπιας ρύθμισης: καταγραφή σε καθημερινή βάση των εκπομπών, εντοπισμός περιπτώσεων ακραίων συμπεριφορών, επισήμανση των παραβιάσεων της νομοθεσίας και διατύπωση προτάσεων αντιμετώπισης του φαινομένου. Εφόσον τα περιστατικά είναι αυξημένα, συντάσσεται ένα πόρισμα και τίθεται σε δημόσια διαβούλευση. Η διαδικασία ολοκληρώνεται με διαμόρφωση ενός κειμένου αυτορρύθμισης και, ενδεχομένως, με την τροποποίηση των κανονιστικών κειμένων.
Είναι αυτονόητο ότι σε περιπτώσεις σοβαρών παραβατικών συμπεριφορών οι ανεξάρτητες αρχές επιβάλλουν και χρηματικά πρόστιμα τόσο υψηλά, ώστε να μην υπάρχει περιθώριο για τον τηλεοπτικό σταθμό αντισταθμίσεως του ποσού αυτού από τα διαφημιστικά του έσοδα.
Στην Ελλάδα έχει χαθεί η αίσθηση του μέτρου όχι μόνο λόγω του αριθμού και της ποιότητας των «ριάλιτι», αλλά και του συνολικού προγράμματος των τηλεοπτικών σταθμών. Ενα χαρακτηριστικό παράδειγμα: πόσες ώρες ελληνικού παιδικού προγράμματος παράγονται σήμερα;
Μια εξήγηση για την κατάσταση αυτή βρίσκεται στο ότι το ΕΣΡ είναι μια υποβαθμισμένη ανεξάρτητη αρχή: από το ξεκίνημά του ως πολυμελής διακομματική επιτροπή μέχρι και τη σημερινή λιτή του επταμελή σύνθεση παραμένει χωρίς ουσιαστικές εξουσίες διαμόρφωσης του ραδιοτηλεοπτικού τοπίου. Τούτο δεν σημαίνει ότι παρακολουθεί παθητικά την παρέλαση των «ριάλιτι»: αντιθέτως, ένας μεγάλος αριθμός χρηματικών προστίμων έχει επιβληθεί στους τηλεοπτικούς σταθμούς. Ωστόσο, ο κυρωτικός μηχανισμός του ΕΣΡ είναι ευκαιριακός και γι' αυτό ανεπαρκής.
Δεν θα μπορούσαμε να αναλύσουμε εδώ εκτενώς τις χρόνιες αδυναμίες της ελληνικής ραδιοτηλεοπτικής νομοθεσίας. Ας τονίσουμε την επείγουσα ανάγκη να επανεξεταστούν με προσοχή οι διατάξεις που αφορούν στις αρμοδιότητες και στο νομοθετικό καθεστώς των μελών του ΕΣΡ, έτσι ώστε να διαμορφωθούν οι συνθήκες για τη λειτουργία μιας αξιόπιστης ρυθμιστικής αρχής, όπου η έμφαση θα δίνεται στην ήπια ρύθμιση και όχι στην ευκαιριακή καταστολή.
Ο Αλέξανδρος Οικονόμου είναι Δ.Ν. Δικηγόρος, ειδ. επιστήμονας ΕΣΡ. Στο παρόν εκφράζονται οι προσωπικές απόψεις του γράφοντος.
(ethnos online)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου